4 Aanvullende richtlijnen OCW

Door de Minister van OCW zijn aanvullende richtlijnen verstrekt voor een aantal thema’s waarvan in de jaarrekening en jaarverslag verantwoording dient te worden afgelegd. Voor zover van toepassing op ROC Friese Poort betreft het onderstaande onderwerpen.

Helderheid in bekostiging

Thema 1: Uitbesteding van bekostigd onderwijs 
Dit betreft het uitbesteden van bekostigd onderwijs aan een andere al dan niet bekostigde instelling of organisatie tegen betaling van de geleverde prestaties. In 2019 heeft er geen specifieke uitbesteding van onderwijs plaatsgevonden aan derden. Voor delen van opleidingen vinden er detacheringen vanuit andere (onderwijs)organisaties plaats en worden zelfstandigen ingehuurd. Ook wordt een aantal sport- en bewegingslessen in en/of door sportscholen verzorgd. 

Thema 2: Investeringen van publieke middelen in private activiteiten 
Bij investeringen in private activiteiten wordt de rijksbijdrage ingezet in een privaatrechtelijke rechtspersoon of worden publieke middelen geïnvesteerd in private activiteiten die niet behoren tot de kerntaak van de instelling. 
ROC Friese Poort wendt alleen publieke middelen aan, indien de investering een bijdrage levert aan het realiseren van de doelstellingen van het beroepsonderwijs en de wettelijke waarborgen (kwaliteit, toegankelijkheid en doelmatigheid) zijn geborgd. 

Centrum Fijnmechanica 
In 2019 is geparticipeerd in het Centrum Fijnmechanica (onderdeel van ROC Friese Poort), een hoogwaardig praktijk- en leercentrum voor fijnmechanica en mechatronica in Drachten. De technische scholingsactiviteiten liggen in het verlengde van de reguliere OCW opleidingen. In 2019 bedroeg de totale omzet € 195.780 (2018: € 299.833). De omzet contractonderwijs ad € 64.687 zorgt voor extra dekking van de aanwezige hoogwaardige apparatuur en extra personeel. 
Naast deze investering in de private activiteiten is er een aantal publiek-private samenwerkingsvormen, waarbij onderwijskundige activiteiten plaatsvinden in een omgeving waarin ook een economische activiteit plaatsvindt. De keus voor deelname in publiek-private activiteiten hebben een onderwijskundige meerwaarde voor de studenten van ROC Friese Poort. We kennen de volgende arrangementen: 

Yacht Builders Academy 
In 2017 is het Centrum voor Innovatief Vakmanschap Yacht Builders Academy (YBA) opgericht. Het doel van de YBA is om specialistische opleidingen te ontwikkelen en aan te bieden voor de jachtbouw. Daarnaast wordt innovatief vakmanschap gepromoot en de doorstroom in de beroepskolom gestimuleerd. 
De begroting over de totale projectperiode 2017 -2021 bedraagt € 2,4 mln., bestaande uit € 2,1 mln. aan inzet van uren (loonkosten) en € 0,3 mln. aan materialen. De financiering vindt plaats vanuit de bedrijven, overheden (provincie en gemeenten) en onderwijsinstellingen. Er is een RIF-subsidie voor € 0,8 mln. aangevraagd voor de gehele projectperiode. ROC Friese Poort is penvoerder van het YBA programma. Er is een programmamanager aangesteld voor 3 dagen per week. 

De Kanselarij – Where knowledge meets business 
Op 15 oktober 2016 is ROC Friese Poort partner geworden in project de Kanselarij als triple-helix Verbindingsgebouw voor Fryslân. Dit betekent dat er een gezamenlijke omgeving wordt gecreëerd, waarbij grenzen tussen MBO, HBO, WO, ondernemers en overheid vervagen. Het stimuleren en initiëren van gezamenlijke activiteiten is een belangrijk doel. 
De incidentele bijdrage in de ontwikkel- en inrichtingskosten van de Kanselarij is € 51.000. Daarnaast wordt een jaarlijkse exploitatiebijdrage van € 15.300 betaald voor de facilitaire voorziening tijdens kantooruren. Deze bijdrage is in totaal € 45.900 en is voor de jaren 2017 t/m 2019. 

Overige samenwerkingsverbanden 
ROC Friese Poort kent nog een aantal samenwerkingsverbanden in het publiek-private domein die onderwijskundig een minder grote impact en een kleinere financiële omvang hebben. Dit zijn: 

• Energy College: Dit is een Noord-Nederlands initiatief om de snelgroeiende energiebranche in de regio te kunnen voorzien van innovatieve vakkrachten op mbo-niveau.
• Topcentrum E-Commerce: Dit samenwerkingsverband (met ROC’s uit Overijssel, Hogeschool Windesheim,provinciale en regionale overheden, Kennispoort regio Zwolle, Talentstad en 18 e-commerce bedrijven) is gericht op het gebruik maken van ICT en internet voor nieuwe mogelijkheden van zaken doen.
• Biosintrum: Voor Friesland liggen op Noord-Nederlandse schaal specifiek kansen op o.a. het gebied van de productie van biomassa en andere grondstoffen. Het Biosintrum verbindt bedrijven, scholen en overheden die samen willen werken aan een duurzame toekomst.
• Energiecampus: In 2017 is een begin gemaakt met de inrichting van de Energiecampus op de Schenkenschans in Leeuwarden (direct naast ons gebouw aan de Anne Wadmanwei). Deze locatie wordt doorontwikkeld tot de hotsport waar bedrijfsleven en onderwijs samen kennis ontwikkelen en uitwisselen (onderwijs verzorgen) op het gebied van duurzame energie en gerelateerde innovaties.

Voor elk van deze arrangementen wordt in het kader van risicobeheer een beoordeling gemaakt op onderwijskundige meerwaarde, specifieke risico’s en lange termijn doelstellingen/verwachtingen. De financiële verplichtingen worden in de begroting opgenomen en mogelijke risico’s worden voorzien in de algemene reserve.

Thema 3: Het verlenen van vrijstellingen (Beoordeling werking EVC-procedure) 
De instelling kan vrijstelling verlenen voor het afleggen van een of meerdere examens of examenonderdelen in het beroepsonderwijs. Dat kan op basis van eerder afgelegde examens, maar ook op basis van buiten het onderwijs opgedane kennis en vaardigheden. 

ROC Friese Poort kent een aantal maatwerkopleidingen, waarin studenten, veelal volwassenen, op basis van opgedane werkervaring versneld door een opleiding kunnen. Het betreft in deze gevallen voornamelijk groepen.  

Daarnaast is het mogelijk om op basis van een EVC (Erkenning van Verworven Competenties) rapportage of soortgelijke waarderingstrajecten individuele vrijstellingen te krijgen voor onderwijs en/of examinering. Ieder rapport wordt afzonderlijk beoordeeld en op basis daarvan wordt bepaald hoe het traject van de kandidaat eruit komt te zien.

Thema 4: Fonds voor les- en cursusgelden 
ROC Friese Poort betaalt geen les- of cursusgeld vanuit een fonds dat gevormd is uit rijksmiddelen. In voorkomende gevallen kan het wettelijke cursusgeld ook na het doorlopen van een incassotraject niet worden geïnd. In dat geval komt deze post ten laste van de reguliere exploitatie.

Thema 5: In- en uitschrijving en inschrijving van deelnemers in meer dan één opleiding tegelijk 

Relatief snelle uitschrijving na de teldatum 
Om te voorkomen dat er bekostiging wordt ontvangen voor studenten waarvoor geen onderwijs wordt verzorgd, vindt er interne controle plaats. Voor studenten die vlak na een van beide teldata worden uitgeschreven, wordt de onderwijsprestatie beoordeeld. Bij onvoldoende onderwijsprestatie wordt er voor gekozen om geen inputbekostiging te ontvangen.

In de periode oktober t/m december 2019 zijn 249 studenten uitgeschreven zonder diploma. Dit is een flinke stijging t.o.v. het jaar ervoor. Deze stijging is een landelijke trend. We zien onder andere een toename van het aantal studenten dat een baan aangeboden krijgt voordat ze zijn afgestudeerd. Daarnaast zien we een stijging van het aantal VSV’s op niveau 2. Deze ontwikkeling wordt besproken in het provinciaal overleg over mogelijke oorzaken en de vervolgaanpak.

Dubbele bekostiging van studenten en diploma’s 
Studenten komen slechts eenmaal per schooljaar voor inputbekostiging in aanmerking. Diploma’s worden eenmaal per onderwijsniveau bekostigd. Door landelijke controles in het systeem BRON is dubbele bekostiging niet meer mogelijk. 

Gecombineerde trajecten 
Op 1 oktober 2019 zijn geen studenten ingeschreven die tegelijkertijd een beroepsopleiding en een educatietraject volgen. 

Samenwerkingsverbanden VO/MBO 
Voor de bekostiging is het van belang om te bepalen of er leerlingen van een VO-school na 1 oktober zijn overgedragen aan een ROC, waarbij de VO-school de bekostiging ontvangt. Na 1 oktober 2019 zijn er geen leerlingen overgedragen van een VO-school naar ROC Friese Poort. ROC Friese Poort kent met diverse VO-scholen samenwerkingsverbanden over afstemming van onderwijsprogrammering. Daarnaast worden er een aantal praktijklessen verzorgd aan leerlingen van Praktijkscholen en aan leerlingen in het kader van het experiment vmbo – mbo2. In geval er een mbo-diploma wordt behaald, komt deze niet in aanmerking voor bekostiging.

Thema 6: De deelnemer volgt een andere opleiding dan waarvoor hij is ingeschreven 
Het doel is om studenten zo snel mogelijk in de voor hen geschikte opleiding te plaatsen. Tussentijds veranderen er echter studenten van opleiding. Hieronder is aangegeven dat er in de periode 1 augustus tot en met 1 oktober 2019 88 eerstejaars studenten zijn geswitcht van opleiding. Dit is exclusief studenten die een keus maken vanuit het kwalificatiedossier naar de kwalificatie en uitstroomdifferentiatie.

Thema 7: Maatwerktrajecten voor bedrijven 
Voor een groot aantal organisaties worden maatwerktrajecten uitgevoerd. ROC Friese Poort Bedrijfsopleidingen sluit daartoe de overeenkomsten met bedrijven of andere organisaties en stemt het onderwijsprogramma af met de uitvoerende vestigingen van het ROC. Voor een goede beheersing van de risico’s wordt voor elk traject een bestek beschreven op basis waarvan een kostprijs calculatie wordt opgesteld. De prijs voor de klant is gebaseerd op deze kostprijs inclusief een opslag voor kosten die worden gemaakt door Bedrijfsopleidingen en voor eventueel maatwerk . De OCW vergoeding voor elke student komt toe aan ROC Friese Poort. In onderstaande tabel zijn de belangrijkste maatwerktrajecten weergegeven. 

Thema 8: Buitenlandse studenten 
Alleen onderwijs dat daadwerkelijk in Nederland wordt verzorgd komt voor bekostiging in aanmerking. Buitenlandse studenten mogen worden ingeschreven als zij hier rechtmatig verblijven. ROC Friese Poort verzorgt geen bekostigd onderwijs aan studenten die niet rechtmatig in Nederland verblijven. Ook wordt geen onderwijs in het buitenland verzorgd met uitzondering van buitenlandse stages (beroepspraktijkvorming).